Zamek Grodno w Zagórzu Śląskim to średniowieczna twierdza, która wyrasta na szczycie Góry Choina nad Jeziorem Bystrzyckim. Nie jest to typowa turystyczna rekonstrukcja – zamek zachował swój autentyczny, surowy charakter ruin, które przetrwały wieki burzliwej historii. Położenie na granicy Gór Sowich i Wałbrzyskich sprawia, że widoki z zamkowych murów rozciągają się na dolinę Bystrzycy i otaczające szczyty.

To miejsce dla tych, którzy lubią klimat dawnych fortyfikacji bez nadmiernego upiększania. Można tu zobaczyć oryginalne renesansowe sgraffita na budynku bramnym, przejść przez sale wykute w skale, zajrzeć do lochu księżniczki Małgorzaty i stanąć na murach obronnych.

Historia zamku – od Piastów do romantycznych ruin

Zamek powstał prawdopodobnie w XIII wieku, za czasów księcia świdnickiego Bolka I, choć brak na to twardych dowodów. Pierwotna nazwa to Kynsburg – określenie „Grodno” wymyślono dopiero w latach 50. XX wieku. Przez stulecia budowla przechodziła z rąk do rąk: należała do cesarzowych, książąt, biskupów, możnych rodów i miejscowej szlachty. Przez ponad sto lat funkcjonował jako zamek rozbójniczy, co dodaje mu mrocznego charakteru.

W 1774 roku został opuszczony i powoli popadał w ruinę. Miejscowi chłopi kupili go nawet z zamiarem rozebrania na materiały budowlane. Uratował go profesor Jan Gustav Büschnig z Wrocławia, który w 1824 roku zabezpieczył budowlę przed dalszą dewastacją. Od XIX wieku stał się romantyczną ruiną, chętnie odwiedzaną przez turystów. Obecnie właścicielem jest Gmina Walim, która systematycznie zabezpiecza konstrukcje, zachowując jednocześnie autentyczny wygląd.

Nazwa Kynsburg funkcjonowała przez wieki, a „Grodno” to współczesny wynalazek. Zamek przez ponad sto lat był siedzibą rycerzy rozbójników, którzy napadali na okoliczne szlaki handlowe.

Co zobaczysz podczas zwiedzania

Wejście na teren zamku prowadzi przez budynek bramny z 1570 roku, ozdobiony techniką sgraffito – oryginalnymi zdobieniami, które przetrwały stulecia. Bramę pilnują dwa kamienne lwy. Kiedyś mieszkała tu służba, dziś znajdują się pokoje hotelowe dla tych, którzy chcą przenocować w murach twierdzy.

Na dolnym dziedzińcu stoi lipa sądowa, pod którą według legend orzekano wyroki. Obok działa karczma – dawne powozownie, a drewniany budynek kas to była zamkowa piekarnia. Atmosfera tego miejsca przenosi w czasy, gdy zamek tętnił życiem.

Trasa zwiedzania prowadzi przez zamek górny, gdzie czekają najbardziej interesujące pomieszczenia. Sala Rycerska ma wykuty w skale kominek – imponujące dzieło średniowiecznych budowniczych. Można zajrzeć do lochu księżniczki Małgorzaty, która według legendy została zamurowana przez ojca za strącenie w przepaść kandydata do jej ręki. Zwiedzający podobno mogą zobaczyć jej szkielet.

Jest też izba tortur, kaplica z renesansowym portalem, sale książęce i myśliwskie. Na terenie zamku działa Multimedialne Centrum Bioedukacyjne poświęcone rezerwatowi przyrody „Góra Choina”. Całość tworzy spójną całość, gdzie historia miesza się z legendami.

Legendy i tajemnice Grodno

Historia zamku obrosła w legendy, które trudno oddzielić od faktów. Oprócz tragicznej opowieści o księżniczce Małgorzacie krążą historie o Białej Damie, niewiernym słudze, który pchnął nożem swojego pana, czy tureckim jeńcu kopującym studnię w zamian za wolność. Zamek podobno ukrywa też skarby z czasów II wojny światowej – według plotek na dziedzińcu zamkowym leży tajemnicza skrzynia chroniona ładunkami wybuchowymi. Mimo gruntownych poszukiwań niczego nie znaleziono, ale to typowe dla Dolnego Śląska, gdzie każde miejsce ma swoją opowieść o ukrytych skarbach.

Podczas zwiedzania można usłyszeć o lochu księżniczki Małgorzaty, która miała zostać zamurowana żywcem przez własnego ojca. Legenda głosi, że jej szkielet wciąż znajduje się w podziemiach zamku.

Dla kogo to miejsce

Zamek Grodno sprawdzi się dla miłośników historii i średniowiecznej architektury. Rodziny z dziećmi również znajdą tu coś dla siebie – legendy i tajemnicze zakamarki robią wrażenie na młodszych zwiedzających. Trzeba jednak pamiętać, że to autentyczne ruiny z nierównymi powierzchniami, schodami i stromymi przejściami. Wózki dziecięce czy inwalidzkie nie mają tu łatwego życia – od parkingu trzeba iść pod górę około 15 minut, a w samym zamku czekają schody i progi.

Miłośnicy fotografii znajdą tu świetne kadry – zarówno architektura zamku, jak i widoki z murów na Jezioro Bystrzyckie i okoliczne góry. Jesienią, gdy buki czerwienieją, miejsce robi szczególne wrażenie.

Praktyczne informacje – godziny otwarcia i ceny biletów

Zamek jest otwarty przez cały rok z przerwami tylko na Wielkanoc, 1 listopada oraz 24-25 grudnia. Godziny otwarcia zmieniają się w zależności od sezonu:

• Od maja do września: poniedziałek-piątek 9:00-18:00 (ostatnie wejście 17:00), sobota-niedziela 9:00-19:00 (ostatnie wejście 18:00)
• Od października do kwietnia: poniedziałek-piątek 9:00-17:00 (ostatnie wejście 16:00), sobota-niedziela 9:00-18:00 (ostatnie wejście 17:00)

Ceny biletów: normalny 35 zł, ulgowy 30 zł. Ulga przysługuje dzieciom od 4 lat, studentom do 26 roku życia, emerytom i osobom niepełnosprawnym z opiekunami.

W dni powszednie w cenę biletu wliczony jest przewodnik, który oprowadza po zamku i opowiada jego historię. W weekendy zwiedzanie odbywa się indywidualnie lub z audioprzewodnikiem (koszt wypożyczenia 4 zł). Dostępne są wersje w języku polskim, angielskim, niemieckim i czeskim.

Zwiedzanie z przewodnikiem trwała około 70 minut. Warto doliczyć czas na dojście na zamek i powrót – razem około 30 minut. Na całą wizytę w Zagórzu Śląskim, łącznie ze spacerem wokół jeziora, warto zarezerwować 2,5-3 godziny.

Jak dojechać i gdzie zaparkować

Zamek znajduje się w Zagórzu Śląskim w powiecie wałbrzyskim. Najbliższe większe miasto to Wałbrzych (około 12 km). Stamtąd należy jechać drogą DW381 w kierunku Kłodzka, a po kilku kilometrach skręcić w Dziećmorowice i kierować się na Zagórze Śląskie. Droga jest wąska i lokalna, ale prowadzi prosto do głównego parkingu.

Można też dojechać od strony Świdnicy (około 16 km) przez Bystrzycę Górną i Lubachów.

Parking: W centrum Zagórza Śląskiego znajdują się płatne parkingi (w sezonie). Główny parking jest przy ulicy Spacerowej, około 850 metrów od zamku. Drugi parking znajduje się przy Centrum Obsługi Ruchu Turystycznego – Akwarium, również przy ulicy Spacerowej. Można też parkować wzdłuż ulicy Głównej.

Pod sam zamek nie da się podjechać samochodem. Na wzgórze prowadzą znakowane szlaki: żółty lub niebieski od strony centrum Zagórza Śląskiego (łatwiejsza trasa po szutrowej drodze) oraz czerwony od strony Jeziora Bystrzyckiego (bardziej malowniczy, prowadzi przez nowy most wiszący nad zalewem). Czas przejścia to około 15 minut w jedną stronę.

Od 2020 roku działa nowy most wiszący nad Jeziorem Bystrzyckim, który łączy brzeg z trasą na zamek. To atrakcja sama w sobie – spacer nad taflą wody z widokiem na zamek na wzgórzu.

Co jeszcze zobaczyć w okolicy

Warto połączyć wizytę na zamku ze spacerem wokół Jeziora Bystrzyckiego. Zbiornik powstał na początku XX wieku jako zapora na rzece Bystrzyca. Brzegiem jeziora prowadzą ścieżki spacerowe z punktami widokowymi.

Przy jeziorze działa Akwarium – Centrum Obsługi Ruchu Turystycznego otwarte w 2020 roku. To punkt informacji turystycznej i centrum edukacji ekologicznej. W budynku znajduje się duże akwarium słodkowodne, które można podziwiać przez przeszklone ściany.

Kontakt: tel. 74 845 33 60, e-mail: [email protected], www.zamekgrodno.pl