Arboretum Wojsławice to rozległy ogród botaniczny rozciągający się na 62 hektarach tuż obok Niemczy. Miejsce, gdzie historia spotyka się z botaniką – od ponad dwóch stuleci gromadzi się tu rośliny z całego świata, tworząc jedną z najbogatszych kolekcji w Polsce. Obecnie funkcjonuje jako filia Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Wrocławskiego i jest domem dla siedmiu Kolekcji Narodowych.

To nie jest zwykły park do niedzielnego spaceru. To żywe muzeum, gdzie każda roślina ma swoją tabliczkę, swoją historię i swoje miejsce w układance tysięcy gatunków.

Historia arboretum – od pruskich ziemian do uniwersyteckiego ogrodu

Wszystko zaczęło się w 1811 roku, kiedy właściciele majątku w Wojsławicach – rodziny von Prittwitz i von Aulock – postanowili posadzić pierwsze drzewa sprowadzone z Ameryki Północnej. W tamtych czasach była to prawdziwa sensacja, bo egzotyczne gatunki w śląskich majątkach należały do rzadkości.

Prawdziwy rozkwit arboretum przyszedł jednak w 1880 roku wraz z Fritzem von Oheimbem. Ten śląski ziemianin i pasjonat roślin przez niemal pół wieku rozbudowywał kolekcję, specjalizując się w różanecznikach. Pod koniec życia jego zbiór liczył około 300 odmian tych krzewów. Von Oheimb zmarł w 1928 roku w wieku 78 lat, ale jego dziedzictwo przetrwało – do dziś jeden ze stawów w arboretum nosi jego imię.

Po wojnie majątek przeszedł w polskie ręce, a w 1988 roku stał się częścią Uniwersytetu Wrocławskiego. Od tego momentu arboretum zyskało nowy wymiar – z prywatnego ogrodu ziemiańskiego przekształciło się w ośrodek naukowy i edukacyjny otwarty dla wszystkich.

Co rośnie w Arboretum Wojsławice

Liczby robią wrażenie – ponad 7 tysięcy gatunków i odmian roślin na 62 hektarach. Ale najciekawsze są konkretne kolekcje, które wyróżniają to miejsce na mapie botanicznej Europy.

Największa w Europie kolekcja liliowców to prawdziwy powód do dumy. Arboretum ma status akredytowanego ogrodu American Hemerocallis Society i Europejskiej Stacji Ewaluacji Liliowców. Latem, gdy kwitną, to jeden z najbarwniejszych zakątków całego ogrodu.

Różaneczniki to druga specjalność – tradycja sięgająca jeszcze czasów von Oheimba. Kolekcja Narodowa obejmuje setki odmian, a maj to najlepszy moment na ich podziwianie. W tym samym czasie kwitną azalie i magnolia, więc wiosna to absolutnie szczytowy sezon jeśli chodzi o widoki.

Piwonie, hortensje, bukszpany – każda z tych grup ma tu swoją Kolekcję Narodową. Do tego dochodzą iglaki, astilbe, sad historycznych odmian czereśni dolnośląskich (około 200 odmian!) i Ogród Tysiąclecia Polskiego otwarty w 2019 roku, prezentujący polskie odmiany roślin ozdobnych oraz gatunki zagrożone.

W 2017 roku w arboretum powstało GEOretum – wystawa skał dolnośląskich urządzona na terenie dawnego kamieniołomu. To jedyne takie miejsce w regionie, gdzie geologia spotyka się z botaniką.

Serce Ogrodu i inne atrakcje

Główną gwiazdą arboretum jest 200-letni buk zwyczajny odmiany czerwonolistnej, nazywany Sercem Ogrodu. W 2024 roku zdobył tytuł Europejskiego Drzewa Roku – pierwszy polski laureat tego konkursu. Drzewo ma 24 metry wysokości i 4 metry obwodu, a jego korona układa się w charakterystyczny kształt przypominający serce.

Tuż obok rośnie inny zabytek – buk zwyczajny odmiany purpurowej płaczącej, posadzony jeszcze przez von Oheimba. To jeden z najstarszych egzemplarzy tej odmiany w Polsce.

Czereśniowe Wzgórze oferuje widoki na Góry Sowie i Masyw Ślęży. Na szczycie znajduje się celtycki horoskop drzew, a na zboczu rosną drzewa owocowe, z których można zrywać owoce w sezonie. Nie każdy ogród botaniczny pozwala na takie rzeczy.

Ścieżki spacerowe prowadzą przez różne typy krajobrazów – od zabytkowego parku krajobrazowego z początku XIX wieku, przez ogrody tematyczne, aż po alpinaria i oczka wodne. Stawy i małe strumyki tworzą dodatkowy klimat, szczególnie przyjemny w upalne dni.

Dla kogo to miejsce

Arboretum sprawdzi się praktycznie dla każdego, ale trzeba mieć świadomość, że to miejsce wymaga chodzenia. 62 hektary to spory obszar, a teren jest pagórkowaty – są podjazdy, schody, ścieżki wiodące w górę i w dół. W upalne dni brak zacienienia na niektórych odcinkach może być uciążliwy.

Rodziny z dziećmi znajdą tu plac zabaw i dwie ścieżki edukacyjne ze zbieraniem pieczątek (mapki trzeba dokupić osobno). Młodsze dzieci mogą się zmęczyć długimi spacerami, więc warto planować przystanki i nie forsować tempa.

Miłośnicy botaniki i fotografii będą w swoim żywiole – każda roślina ma tabliczkę z nazwą łacińską i polską, więc to prawdziwa lekcja w terenie. Fotografowie znajdą tu motywy przez cały sezon – od wiosennych kwiatów, przez letnie liliowce, aż po jesienne barwy liści.

Seniorzy i osoby z problemami z poruszaniem się powinny liczyć się z tym, że nie wszystkie części ogrodu są łatwo dostępne. Główne alejki są utwardzone, ale dojście do niektórych atrakcji wymaga pokonania schodów lub stromych ścieżek.

Arboretum jest ośrodkiem naukowo-badawczym, więc wszystkie rośliny są odpowiednio oznakowane. To nie tylko ogród do oglądania, ale też miejsce do nauki – dla szkół organizowane są zajęcia edukacyjne.

Kiedy jechać do Arboretum Wojsławice

Sezon trwa od połowy kwietnia do końca października. W 2026 roku arboretum jest otwarte od 11 kwietnia do 25 października. Każda pora ma swój urok, ale są okresy szczególnie efektowne.

Maj to czas różaneczników, azalii i piwonii – wtedy ogród wygląda najbardziej spektakularnie. Organizowane są specjalne wydarzenia jak Rodomania poświęcona rododendronom. Tłumów też jest wtedy najwięcej, więc kto nie lubi tłoku, powinien unikać weekendów majowych.

Czerwiec i lipiec to sezon liliowców – największa kolekcja w Europie w pełnym rozkwicie. Sad czereśniowy owocuje, więc można posmakować owoców historycznych odmian.

Wrzesień i październik to jesienne barwy – liście iglaste i liściaste tworzą paletę kolorów, a tłumów jest znacznie mniej niż wiosną. Pogoda bywa kapryśna, ale jeśli trafi się słoneczny dzień, to idealna pora na spokojny spacer.

W dni powszednie ogród bywa niemal pusty – można mieć całe alejki dla siebie. Weekendy, szczególnie w maju, to zupełnie inna historia.

Praktyczne informacje – bilety, godziny, dojazd

Godziny otwarcia: Kasa czynna codziennie od 9:00 do 18:00 (również w weekendy i święta). Ogród można zwiedzać do godziny 20:00, co daje dodatkowe dwie godziny na spokojny spacer wieczorem.

Ceny biletów: Bilety dostępne w kasie oraz online na stronie bilety.arboretumwojslawice.pl. Dostępne są bilety normalne i ulgowe – zniżki przysługują dzieciom powyżej 3 roku życia, uczniom, studentom do 26 lat, seniorom od 60 roku życia, osobom niepełnosprawnym, posiadaczom Karty Dużej Rodziny oraz mieszkańcom gminy Niemcza (po okazaniu dokumentu). Dzieci do lat 3 wchodzą za darmo. Studenci i doktoranci Uniwersytetu Wrocławskiego mają wstęp wolny w poniedziałki.

Dojazd samochodem: Z Wrocławia to około 50 km (niecała godzina jazdy) przez Kobierzyce, Łagiewniki i Niemczę. Adres do nawigacji: Wojsławice 2, 58-230 Niemcza. Przy arboretum jest parking.

Dojazd komunikacją publiczną: Z Wrocławia kursują busy Beskid (przystanek Dawida/Joannitów) w kierunku Stronie Śląskie lub Nowa Ruda. Wysiadać trzeba na przystanku Niemcza Przedmieście (ul. Chrobrego 48), stamtąd około 25 minut spaceru do arboretum. Z centrum Niemczy kursuje lokalna linia autobusowa nr 42 (od poniedziałku do piątku).

Ile czasu zarezerwować: Minimum 2-3 godziny, ale jeśli ktoś chce zobaczyć wszystko spokojnie, warto przeznaczyć pół dnia. Z dziećmi i przerwami na plac zabaw czy piknik można łatwo spędzić tu 4-5 godzin.

Gastronomia: Na terenie arboretum działa punkt gastronomiczny (kontakt: 503 317 100, 725 493 137). Można też przynieść własne jedzenie – są miejsca do siedzenia, można zarezerwować palenisko na ognisko.

Przewodnicy: Arboretum nie ma przewodników dostępnych od ręki – wymagana jest wcześniejsza rezerwacja. Lista polecanych przewodników znajduje się na stronie arboretumwojslawice.pl.

Zwierzęta: Wprowadzanie zwierząt jest zabronione z wyjątkiem psów przewodników.

Kontakt: tel. 696 137 984 (poniedziałek-piątek, 7:00-15:00), e-mail: [email protected], strona: arboretumwojslawice.pl